Stel je hebt als overheid het beste voor met de media consumerende burger en je wenst dus concurrentie op digitale (kabel) netwerken, meer aanbod, betere kwaliteit en je wil de televisiekijker  eigenlijk niet afhankelijk laten zijn van bemoeizuchtige grijsaards in lokale programmaraden. Hoe doe je dat?

Oligopolie

Regulering roepen mannen en vrouwen met een overwegend politieke agenda, marktwerking roepen de vrijdenkers onder ons al dan niet geremd door commerciële (eigen) belangen en een evidente voorkeur voor open markten. Nog meer overheidsbemoeienis of interventie in de business van telecombedrijven en (kabel)operators lijkt onwenselijk en de alom gewenste marktwerking wordt juist weer beperkt door gedateerde regeltjes vanuit die zelfde besluiteloze overheid.

Ondanks dat de markt wordt beheerst door heterogene oligopolie is er geen sprake van overdreven controle. Het zijn wel vooral de kleinere partijen die het landschap kleuren, traditionele prijsmodellen enigszins forceren en daardoor de bijl in de wortel van traditionele kabel en telecombusinessmodellen trachten te zetten. Een metier dat mede door de overheid gebonden  wordt met allerlei achterhaalde doorgifte verplichtingen, afgetopte tarifering en wanneer het gaat om mobiele telecommerce  en FM radio-exploitanten belachelijk hoge pachtkosten voor frequentiekavels.  Over dat laatste binnenkort meer.

Level playing field

Om de kabelmarkt  de juiste impulsen te verschaffen en toe te zien op meer concurrentie moet de overheid  de Telecomwet aanpassen. Daarbij moet in beginsel onderscheid gemaakt worden tussen infrastructuur, distributie en  de aansluiting. De energiemarkt dient als voorbeeld voor deze verregaande ontvlechting. Als kabelmaatschappijen het volledige ownership blijven claimen zou de overheid wel wat kunnen losmaken met precarioheffingen. Uiteindelijk wordt er al decennia gratis gebruik gemaakt van gemeentelijk en provinciaal grondgebied. Dat laatste vooral als uiterste dwangmiddel en primair bedoeld als wake up call.

Het zou wenselijker zijn als men een aanpassing doet in de telecomwet waardoor kabelbedrijven en isp’s hun diensten inderdaad (moeten) opsplitsen.  De overheid  gaat dan onder restricties akkoord met een totale en uiteindelijk onvermijdelijke analoge switch off  op voorwaarde dat men nieuwe aanbieders toestaat op het digitale netwerk. Dat maakt het een duurzame win-win. Immers met deze openstelling kunnen Ziggo, UPC, KPN (inmiddels ook CaiWay), Tele2 maar ook kleine spelers als  Online en Glashart Media met elkaar in concurrentie op alle (kabel- en inter) netwerken. Het onderscheidend vermogen wordt dan een bepalende factor voor de consument in plaats van de doorgifte van achterhaalde analoge signaaltjes die vrijwel niemand meer dienen.  Zo kan men elkaar fees doorberekenen voor het gebruik van de infrastructuur, het regelen van distributie en de kosten voor het aansluiten van een huishouden. Business modellen op zich en componenten voor een level playing field zoals dat de gehele waardeketen (content-eigenaar tot eindgebruikers) zou kunnen dienen.   

Ik ben al tientallen jaren een echte Ajacied en mede daarom deel ik zonder voorbehoud Johan Cruijff’s visie. Ãœber Ajaxied Cruijff heeft vrijwel altijd het geluk aan zijn zijde en de wijsheid in erfpacht gehad.  Zonder geluk vaart niemand wel zo bleek ook maar weer afgelopen weekeinde in Nijmegen waar 20 miljoen euro op het spel stond en Ajax normaal gesproken in de eerste  20 minuten 3 goals van NEC om de oren had moeten hebben. Een miljoen per minuut dus, immers deelname aan miljoenenbal de Champion League bracht de laatste jaren gemiddeld een dergelijk bedrag op voor de Nederlandse deelnemers. 

Foto: Lucky Ajax

Voetbal is gelukkig in de meeste gevallen een onvoorspelbaar fenomeen waar heel diverse factoren ten grondslag liggen aan'een (onzeker) eindresultaat.  Geluk dwing je niet af maar valt wel vaak samen met een bijvoorbeeld (ook zakelijk) offensieve speelstijl. Alhoewel dat laatste in het geval van de Godenzonen minimaal even vaak  tot sportieve rampspoed heeft geleid. Omdat de hele voetbalwereld graag wil geloven dat in Amsterdam veelal om geluk gaat is de naam Lucky Ajax gemeengoed geworden. 

Voetbal zit dus vol opportunisme en leunt vooral op toevalsmanagement. Ook directieleden en bestuurders maken zich daar schuldig aan.  Wat mij enorm stoort is een hele trits bobo’s bij Ajax die elkaar overdreven veren in de kont steken over het fantastische financïele resultaat van de club in de eerste drie kwartalen het huidige boekjaar. Aslof dat op dit moment van enig belang is. Goed PR dingetje maar kunnen we daar nu mee stoppen?  Ook al is Ajax, godbetere, een beursgenoteerd bedrijf het is in de eerste plaats een voetbalclub. Met ruim 40 duizend seizoenkaart houders, meer dan 100 duizend leden en 4 miljoen fans in Nederland die allemaal maar één ding willen. Die derde ster en geen diepzwarte cijfers, stapels euros op een nietszeggende bankrekening of een hele serie verdachte Klaas Vaak persberichten.  

Een positief saldo is natuurlijk wel mooi meegenomen maar Ajax moet primair geleid worden als club. Waarbij het kapitaal, hoe obligaat ook, op het veld moet staan en niet op de bank (!). Want met Suarez of Dost erbij had er echt wel één thuiswinstje meer in gezeten waardoor we nu twee punten los hadden gestaan en deelname aan Champion League wel heel dichtbij zou zijn geweest. Met in dat geval 20 miljoen in het vooruitzicht en een voetballer van minimaal die waarde op de balans.  

Zoals eerder gezegd heeft Frank de Boer als trainer met zijn selectie  meer invloed op de financiele huishouding van Ajax dan ene meneer Krant en directeur Jeroen Slop. Ik vind dat potsierlijke uitdragen van die winst door van der Boog en consorten opzichtig en zeker nu ongepast want ook dit resultaat heeft te maken met geluk en onvoorspelbaar voetbalresultaat.  Ook het voortdurend kokketeren met de hoeveelheid doorgebroken jeugdspelers stuit me tegen de borst want het gaat niet alleen om het aantal talenten maar vooral om de kwaliteit en de duurzaamheid daarvan. 

Ik zou zeggen maak heel snel ruimte voor Maarten ‘Aegon’ Fonteijn als algemeen directeur en vraag heel beleefd of  Keje Molenaar, en Theo van Duivenbode alsjeblieft  naast Johan Cruijff zitting willen nemen in de Raad van Commissarissen. Laten we het vanaf nu alleen nog maar over voetbal hebben en dat eurogeneuzel aan een stel suffe maar gehoorzame  plucheplakkers overlaten…  

Feyenoord verloor eerder deze competitie met 10-0 van PSV. De grootste voetbal oorwassing ooit maar dat deert de supporters van de voormalig topclub uit Rotterdam blijkbaar niet want om te voorkomen dat de grote rivaal Ajax kampioen kan worden eist de harde kern van de Feyenoord supporters wederom verlies tegen PSV in plaats van eerherstel.

Nog los van het feit dat je als trainer en speler geen knip voor de neus waard bent als je daaraan toegeeft dient de  KNVB nu al in te grijpen.  Als ‘beloning’ voor deze oproep moet de KNVB  zorgen voor een sportief verloop door de wedstrijd A, zonder publiek te spelen en B, op neutraal terrein te laten plaatsvinden. 

Ergo als Feyenoord dan nog opzichtig de sportieve plicht negeert zou de KNVB  voor het nieuwe seizoen punten 3 punten in mindering moeten brengen.  In het seizoen 2009-2010 was ook zo’n bizarre situatie aan de orde door op te roepen de wedstrijd tegen FC Twente te verliezen. Velen hebben de bedreigende entree van die zogenaamde Feyenoord supporters op het trainingsveld van de Rotterdammers nog op netvlies.  Feyenoord verloor uiteraard  deze voor de titelstrijd cruciale wedstrijd.  Destijds heeft de KNVB niet ingegrepen. Dat zou 'Zeist' nu als ‘statement’ wel moeten doen. Want een paar gefrustreerde randdebielen kunnen het verloop van de competitie niet gaan bepalen. Of het nou gaat om de hoge bomen uit Amsterdam, de Brabo's uit  Eindhoven of de Tukkers uit Enschede het kampioenschap verkrijg je op sportieve gronden  punt

Mediaondernemer John de Mol zou in gesprek zijn met zakenbank JP Morgan dat namens het Duitse ProSiebenSat1 de verkoop van SBS Broadcasting ter hand heeft genomen. Wat drijft deze bevlogen visionair toch en waarom zou hij zich met een aandeel in het succesvolle RTL Nederland toch in een nieuw zenderavontuur willen storten? Is het bewijslast, puur een financiële afweging of toch een nog betere mogelijkheid om zijn creatieve output verder te vermarkten anders dan met RTL Nederland?  BroadcastMagazine tracht het antwoord te vinden.

Ambities

Johannes Hendrikus Hubert (John) de Mol (Den Haag, 24 april 1955) heeft een intens en bewogen medialeven achter de rug. Met meer dan 30 televisie- en radiojaren op de teller wordt De Mol nationaal en internationaal gezien als Nederlands belangrijkste mediaondernemer. Ook als werkgever geniet de als veeleisend bekend staande de Mol groot aanzien. Ex-werknemers laten zich vrijwel altijd positief uit over de Mol en velen van hen staan bij nieuwe initiatieven te trappelen om weer opnieuw aan te kunnen sluiten. Ondanks wat mindere zakelijke avonturen, met onder meer televisiezenders Sport7 en Tien, en vooral dankzij een groot aantal internationale successen op de palmares is de Mol door de jaren heen een onvoorspelbare maar zeer gedreven entrepreneur gebleven. Zijn belangstelling voor media is divers en strekt zich uit over het gehele landschap. Er zijn weinig vormen van media waar de Mol niet actief in is, of is geweest maar het controleren van een succesvolle zendergroep lijkt, zeker gezien de eerdere belangstelling voor SBS in 2005, het opzetten van zender Tien en zijn huidige minderheidsaandeel in RTL Nederland, een diep gekoesterde wens te zijn. Zijn ambities zijn nog immer talrijk maar het zelf controleren van een goed presterende zendergroep is absoluut iets wat bij de Mol blijft branden.  

Het grote geheel

De Mol heeft zijn lang uitgedragen holistisch gedachtegoed over het grote media geheel bijna helemaal los gelaten voor een veel realistischer maar wellicht minder aansprekende ‘bricks and mortar’ strategie. Daardoor is alchemist de Mol meer dan ooit in staat om in betrekkelijk korte periode weer een volgende succesmachine uit de meestal Gooische grond te stampen. Op de gerevitaliseerde fundamenten van Talpa Media groeit inmiddels gestaag een uiterst succesvol productiehuis dat nu al de concurrentie aan kan met gevestigde grootmachten zoals het te koop staande Eyeworks, IdtV en Endemol waar hij via zijn gedeelde beleggingsvehikel Cyrte II nota bene aandeelhouder is.  Het is verder echt geen toeval dat programma’s als Ik Hou VanHolland, The Voice Of Holland, en Wat Vindt Nederland  succesvol zijn al heeft de Mol de programmadirectie van RTL Nederland, zelfs als aandeelhouder, moeten overtuigen met risicodeelneming en forse bijdrages in de productiekosten. Dat deze programma’s RTL Nederland belangrijk helpen een ongekend groot marktaandeel te realiseren kan daardoor bijna geheel op het conto geschreven worden van de aanhoudende de Mol.

Troefkaart TMg

Deze ‘prime time’ inkoop door de Mol vond wel plaats met een duidelijk einddoel want de programma- en zenderinvesteringen maken deel uit van een doortimmerde etalagestrategie ter faveure van Talpa Producties. Een succesvolle strategie die nu enigszins kan gaan wankelen als de Mol serieus aan overname van SBS Broadcasting toekomt. Er zal toch een serieus intercompany conflict ontstaan als de Mol daadwerkelijk met een aanmerkelijk belang mede-eigenaar wordt van SBS Broadcasting. Mocht dat gebeuren dan zal dat zeker in coöperatie met die andere indirecte (20%) deelneming van de Mol, TMg, gaan plaatsvinden. TMg kan een belangrijke troefkaart zijn in de onderhandelingen met JP Morgan. Met al 6% uitwisselbare aandelen in SBS moeder ProSiebenSat1zal de TMg bij een aankoop van SBS Broadcasting op haar beurt in een spagaat geraken. Enerzijds is TMg gebaat bij een hoge opbrengst bij verkoop, anderzijds zal TMg bij een ‘buy out’ ook zelf behoorlijk in de beurs moeten tasten. Ook Berlusconi’s investeringsgroep Finivest wordt gezien als één van de aannemelijke en geïnteresseerde partners in de overnamecoupe van SBS Broadcasting. Middels zijn onderneming Mediaset was Berlusconi eerder als partner betrokken bij de overname van Endemol, John de Mols belangenbehartiger Cyrte II en zakenbank Goldman Sachs de andere aandeelhouders.

Concurrentie

Inmiddels zijn er meerdere partijen die zich met belangstelling voor SBS Broadcasting hebben gemeld bij zakenbank JP Morgan. Waaronder het Zweedse Modern Times, de Vlaamse Persgroep en ex-SBS Broadcasting directeur Patrick Tillieux gesteund door een investeringsmaatschappij Hellman & Friedman waardoor er meerdere reële scenario’s voor een overname denkbaar zijn. De kans is echter groot dat er een collectief bij ProSiebenSat1 aanklopt voor een slim aankoopvoorstel met grensoverschrijdende effecten. RTL Group zou immers zeer geïnteresseerd zijn in de Belgische activiteiten van SBS Broadcasting  (VT4 en VijfTV) daar waar de Mol en consorten met name SBS6, NET5 en Veronica op de korrel zouden hebben. Als iets de commerciële belangen van de Mol in balans zou brengen is het wel dit scenario. Mocht RTL Group daar toch niet mee kunnen leven zal de Mol zijn minderheids-belang in RTL Nederland afstaan. Niet uit te sluiten vlat dat dit sowieso aan de orde zal zijn mocht SBS Broadcasting gedeeld in zijn handen komen.

Onderscheid

Voor het in de markt zetten van zijn producties hoeft de Mol echter met RTL Nederland als etalage geen aankoop te doen al maakt hij zelf evident onderscheid tussen zaken die hem primair ondernemend aanspreken, activiteiten die alles te maken hebben met consolidatie (Cyrte betekend ‘vaste waarde”) van zijn aanzienlijke vermogen of als podium moeten dienen voor zijn creatieve output. SBS Broadcasting betekend een grote investering uit een van de Mols (Cyrte I,  Cyrte II) participaties waar zijn ‘consigliere’ Frank Botman de scepter over zwaait, want naar verluidt zou ProSiebenSat1 tussen de 700 miljoen en 900 miljoen euro willen beuren voor SBS Broadcasting. Een fors bedrag voor een onder druk staande zendergroep die ondanks een teruglopend marktaandeel wel blijft meeprofiteren van de schaarste in reclame-tijdslots voor televisie. SBS Broadcasting vaart wel bij de immer toenemende commerciële belangstelling voor het mediumtype dat in 2010 nog goed was voor 864 miljoen euro aan bestedingen.

Bijeffecten 

Er is naast RTL Nederland en de onvermijdelijke NMA  in ieder geval nog een partij in Nederland die deze ontwikkelingen met argusogen bekijkt en dat is de Eredivisie Media & Marketing welke recent nog een nieuwe tender voor de televisierechten overbodig achtte. Immers er was in de oude situatie geen aanleiding om te denken dat RTL Nederland of SBS Broadcasting serieus zou willen bieden op de voetbalrechten die thans voor 17 miljoen euro per jaar in het bezit zijn van de NOS. Dit najaar beginnen de gesprekken over een nieuwe periode die in het seizoen 2012-2013 in zal gaan.

RTL Nederland is vanwege het succes van voetbal op RTL7 al op haar schreden (men bood 2 jaar terug nog een fooi met 4 miljoen euro per jaar) aan het terugkeren en SBS Broadcasting zal met de Mol als nieuwe aandeelhouder aan boord op zeker een poging doen om het meest begeerde bijgerecht aan de zondagavonddis te mogen leveren. Voetballiefhebber en believer de Mol zal zich dan melden bij de Eredivisie CV om conform een eerder geuite wens een aandeel te nemen in het voetbalbedrijf en het steeds vaker in zwang zijnde symbiose marketing te gaan bedrijven. Intense samenwerking tussen voor en achter te decoder opererende mediapartijen zal de volgende stap kunnen zijn in de bricks and mortar strategie van de Mol.

Herkansing

Gepokt en gemazeld zal de Mol er na een eventuele overname, en tot grote ongerustheid van RTL Nederland, alles aan doen om de zenders van van SBS Broadcasting nog succesvoller te maken. Velen denken dat met name zender Veronica hier belangrijk van gaat profiteren, de Mol heeft naar verluid absoluut affiniteit met het sterke omroepmerk dat niet alleen door hem nog verdere potentie en marktaandeel wordt toegedicht. RTL Nederland zou er verder goed aan doen deze kwestie tactisch ter hand te nemen, immers er valt met een beetje geprogrammeerde beheersing over en weer tegen lagere kosten meer weg te halen bij de publieke omroepen dan bij wederzijdse commerciële zenders. Hoe dan ook, als deze herkansing zich inderdaad voordoet zal  de Mol hem niet makkelijk voorbij laten gaan. Eind februari heeft JP Morgan belangstellenden laten weten met wie ze verder gaan onderhandelen voor een tweede bieding. 

RTL Nederland hadbegin deze week ‘de primeur’, betaald voetbalclubs in Nederland leven ver bovenhun stand. De totale schuld zou inmiddels 92 miljoen euro belopen. Vandaag (woensdag)zal de KNVB, voor zover zij kunnen, openheid van zaken geven. Het is echter vanalle tijden, betaald voetbalclubs leven bij de gratie van megalomane geldschieters,voetbalgeile sponsoren en locale overheden met behoefte aan burgersympathie.Opportunisme viert al decennia hoogtij maar is betaald voetbal gebaat bijstrenge administratie en laat de waarde van het voetbal zich vormen door goedboekhouden? 

Dat is nognergens ter wereld gebleken en ondanks het feit dat de KNVB al jaren een strengtoezicht houdt kan men niet voorkomen dat BVO’s in de problemen komen. Dat isdeels te wijten aan matig bestuurlijk inzicht anderzijds aan een haperend voetbalecosysteem en fors teruglopende inkomsten. In zekere zin is de schuldpositievan clubs relatief want tegenover deze wel omvangrijke schuld staat totaal een behoorlijkvermogen aan spelers. In vergelijking met andere internationale competities kantoch gesproken worden van een overzichtelijke schuld. In Spanje gaan bijvoorbeeldReal Madrid, Barcelona  en Valencia totaalvoor ruim een miljard in het rood, in Engeland boekt  Manchester City glimlachend voor eenrecordverlies van 109 miljoen euro en heeft de grootste club, ManchesterUnited, zelf al een schuld van zo'n 1,1 miljard euro.

Lees verder →