Nu de Kampioensschaal na 7 jaar weer terug in de Arena is zal het zomerreces gebruikt moeten worden om ook organisatorisch door te pakken en de balans te vinden tussen vereniging en beursgenoteerd bedrijf. Daar hoeft je geen cybernetica voor gestudeerd te hebben.  Daar waar de huidige directie en haar toezichthouder zowel op technisch als financieel beleid opzichtig gefaald hebben zal nu een voetbalecosysteem neergezet moeten worden waar geen ruimte voor persoonlijke belangen meer zal zijn. De toezichthouders hebben hun  late conclusies getrokken en vertrekken, de directie dient inclusief plucheklever Henri van der Aat in zijn geheel af te treden.

Niet geheel onwillekeurig dwalen mijn gedachten af naar november 2008, het jaar dat Ajax met Aegon het meest lucratieve sponsor contract ooit sloot. En het jaar ook dat Ajax voor het eerst de gevolgen van de beursnotering uit 1998 en het gestaag afgegleden technische beleid onderzocht. De uitkomst daarvan werd gepresenteerd in het rapport Coronel.  Het is een gotspe dat de man die dat ambitieuze rapport en de aanbevelingen schreef er nauwelijks uitvoering aan heeft kunnen geven maar er 6 jaar later zelf wel nog steeds zit. Geen van de mede door hem aangestelde directieleden heeft de afgelopen pakweg 4 jaar in die lijn gehandeld laat staan een prestatie van belang geleverd. Ergo er schijnt volgens beursdeskundigen 85 miljoen euro weggepist te zijn.

Gepruts

En dat enorme gepruts begon allemaal met het ontslag van de man die juist de NV Ajax de wel juiste zakelijke impulsen (Aegon) gaf, algemeen directeur Maarten Fontein.  Ledenraden en aandelen issues passen niet bij elkaar en elk besluit wat vanuit deze geforceerde cohesie wordt genomen heeft vrijwel altijd een onjuist motief. Die bestuursdiscrepantie en de falende TD Martin van Geel kostte Fontein de kop. De toenmalige voorzitter John Jaakke kon Fonteijn niet uit de wind houden en trad zelf na een storm van kritiek af. De waardering voor Maarten Fontein kwam eigenlijk achteraf. Via AZ  is Fontein uiteindelijk een zeer gewaardeerd lid geworden van de UEFA en de ECA. Wellicht is terugkeer van Fontein weer een optie in een nieuwe zakelijke structuur zonder oud zeer?

Schisma

Er moet nu een organisatorisch schisma plaatsvinden bij Ajax. Een algemeen directeur kan naast de operatie niet de eindverantwoording hebben voor het technisch beleid van de voetbalvereniging Ajax maar dient primair de NV  te managen. Het bestuurslid technische zaken, bij voorkeur Johan Cruijff, en de nieuwe voorzitter van Ajax sturen een technisch directeur en de vereniging aan. Het bestuurslid operationele en financiele zaken zorgt dat de  Algemeen Directeur van de NV Ajax  naar behoren functioneert. De AD heeft uitsluitend managers die uitvoering geven aan het door de commissies bepaalde beleid. Die commissies zijn doorslaggevend voor de stabiliteit van Ajax. Risico management is verder een heel belangrijk maar onderschat topic voor voetbalclubs welke hun natuurlijk opportunisme gewogen moeten zien worden door  een breed platform van bestuurders (RvC) die uitsluitend de benodigde financiele en technische parameters aanbrengen en controleren. Daarachter bevinden zich de ledenraad die vooral voetballend meekijkt en een raad van aandeelhouders die de operationele gang van zaken onder de loep houdt.

Voetbalclub

Een heldere (re)constructie en logische ontvlechting. Want kort door de bocht gesteld heeft Frank de Boer meer invloed op het financieel beleid van Ajax dan een financieel directeur. Hij bepaald het resultaat, heeft als geen ander invloed de waarde van de spelers en dus het grootste effect op de inkomsten en de boekhouding. Ajax is hoe dan ook geen beursgenoteerde onderneming voor monetaire freaks en/of pluchegeile veelal uitgerangeerde bestuurders uit het bedrijfsleven maar in de eerste plaats een voetbalclub met een achterban van 4 miljoen fans! De rest is feitelijk formaliteit.

Ajax moet vanaf nu in het actuele tijdsbeeld geplaatst en puur op voetbaluitgangpunten geleid worden. Gesteund door betrokken bestuurders en loyale integere werknemers die zelf het onderscheid tussen technische en financiele verantwoordelijkheden niet hoeven te maken. Ajax streeft vanaf nu geen andere winst na dan die op zijn sportieve tegenstanders.  Wel of niet beursgenoteerd. De NV Ajax bestaat niet, de voetbalclub Ajax wel en hoe…. 

Wie dit artikel gelezen heeft begrijpt nog beter wat voor treurig wespennest Ajax is geworden onder de inmiddels vertrekkende Algemeen Directeur Rick van der Boog. Dat van der Boog ondanks zijn gedwongen vertrek nog de voordeur aangerijkt krijgt is tot daar aan toe maar al die sneue opgeklopte verhalen over zijn 'successen', die zuigen! 

De man kreeg de afgelopen periode steeds vaker, en met verkeerde journalistieke motieven (zie bijvoorbeeld Telegraaf versus het AD), een platform in de media om zijn verdraaide feiten te mogen weergeven. Waarmee de keiharde realiteit, financieel en technisch wanbeleid, steeds weer werd verbloemd. Ook voorzitter Uri Coronel moet zich inmiddels ernstig achter de oren krabben als belangrijkste toezichthouder. En echte Ajax fans moeten ook nu de ogen niet sluiten voor de werkelijkheid.

Want die is ondanks het aanstaande kampioenschap(!) nog steeds niet in orde. De komende periode zal nog wel meer duidelijk worden over het gemankeerde reilen en zeilen van deze gesjeesde directie. Want ook al zijn van der Boog's mededirectieleden Jeroen Slop en Henry van der Aat erg goed in zakdoekje leggen niemand zeggen, ook hen zal de wacht aangezegd moeten worden na een periode van evident collectief falen. Enfin, het netje lijkt zich met dit soort publicaties langzaam maar zeker te sluiten..  

Natuurlijk is er geen eigenaar van een strontkar te vinden die niet over het al ernstig besmeurde blazoen van Nederlands grootste telecomoperator KPN heen wil rijden. Een begrijpelijke reactie op onbegrijpelijk onhandige manoeuvres van de KPN directie welke toch om wat nadere nuancering vragen. Natuurlijk een (beurs genoteerde) kat in het nauw maakt rare sprongen en in dat opzicht zijn de opmerkelijke berichten over KPN van de afgelopen periode geen uitzondering.

Op de website van Bright een column over KPN van Maarten Reijnders. Een enigszins populistisch geschreven epistel, het is immers makkelijk preken voor eigen parochie. De penetratie smartphone en tablet gebruik zal erg hoog liggen bij de gemiddelde Bright lezer. Het ontbreekt in het algemeen wel wat aan nuancering in de media. 

Was daar eerst het bericht dat KPN dataverbruik en netwerk beschikbaarheid voor gratis diensten aan banden gaat leggen. Niet zo heel vreemd als je ziet wat voor wildgroei in dat segment is ontstaan. Je zou KPN wel een ernstige vorm van tunnelvisie kunnen aanrekenen maar dat laat onverlet dat men terecht wil mee wil verdienen aan nieuwe business modellen die belangrijk kannibaliseren op hun inkomsten. Wie KPN dat kwalijk neemt is naïef. 

De wijze waarop KPN dat echter zichtbaar maakt en pleegt te executeren is echter opmerkelijk bot en weinig strategisch gekozen. Natuurlijk kan DPI verkeerd toegepast worden maar het feit dat men daar zelf mee naar buiten komt zegt wel iets over de intenties die vooralsnog zakelijk integer lijken te zijn. Men meet uitlsuitend relevante x-waardes over afzender en bestemming. Overigens datamining is al zou oud als internet zelf maar dat terzijde. Begrijpelijkerwijs wil KPN weten waar men extra penningen voor moet rekenen als  gebruik op of van het netwerk aan de orde is. Want als je tol wil heffen doe je dat niet op wegen die nauwelijks bereden worden. Al die individuele maar vooralsnog redelijk oppervlakkige waardes dienen een generiek zakelijk doel en dat is ook wel begrijpelijk. En nog los van de privé factor, niets is echt persoonlijk als je het deelt op internet.

Dan terug naar het dataverbruik. In dat kader twee dingen. Ten eerste operators hebben te weinig geïnvesteerd in lokale en vooral open (WiFi) netwerken waardoor er nu onevenredige en/of onbetaalde mobiele netwerk belasting is. Ten tweede WiFi gebruik wordt nauwelijks  aangemoedigd. Ik observeer en zie smartphone en tablet gebruikers gewoon 3G netwerken gebruiken terwijl WiFi veelal voor handen is.  Operators zouden in hun proposities WiFi gebruik moeten belonen door smartroaming aan te bieden en op te nemen in de naar ik aanneem scherpere fair use policies. Bovendien zouden operators moeten zoeken naar nieuwe businessmodellen waar ze hun klanten mee kunnen faciliteren waardoor de druk niet komt te liggen op achteraf belasten van bestaande applicaties en diensten. Maar dat schaar ik ook onder de noemer onhandig manoeuvreren.  De nieuwe eindverantwoordelijke bij KPN Baptiest Coopmans heeft een aardig klusje te klaren zoveel is in ieder geval wel duidelijk. Het lijkt sowieso erg zinvol om per direct een damage controller aan te stellen.   

KPN moet reorganiseren en zal zo'n 25% van het personeel moeten ontslaan.  Op zich geen heel erg opvallend bericht zij het dat KPN de oorzaak heel nadrukkelijk legt bij gedrags- en gebruiksveranderingen van mobiele klanten.  Opmerkelijk dat de marktleider met om en nabij 50% marktaandeel zich heeft laten verrassen door zulke evidente veranderingen of wellicht ook weer niet.  

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat er managementkeuzes zijn gemaakt die weinig ruimte hebben gelaten voor snelle reacties op evidente en duurzame marktveranderingen. In de contacten die ook ik de laatste periode heb gehad met KPN klonk een hele duidelijke boodschap van de directie door. Het ging de afgelopen jaren om -focus on business- en dat stel ik vast, heeft vaker bij grote organisaties (zie ook de Philips TV case)  geleid tot de dan bijna onvermijdelijke tunnelvisie.  

Terwijl de concurrentie zich concentreerde op arpu+ (alles boven sms en belverkeer) en de prijscompetitie liet aan kleine flexibele marktpartijen met weinig overhead bleef KPN volharden in de -focus on business- strategie waar op zich helemaal niets mee mis is als je maar zij- en achteruitkijkspiegels blijft gebruiken. Nou heeft KPN het ‘leermoment ‘ van de iPhone introductie gemist doordat deze aanvankelijk exclusief aan T-Mobile was gegund maar de naïviteit die na het verlaten van deze lange tunnel doorklinkt is toch wel heel erg verrassend te noemen.

Dat KPN het explosief toegenomen applicatie-gebruik van haar klanten aanvoert als een van de belangrijkste redenen voor het negatieve resultaat  legt onbedoeld de pijnlijke zenuw bloot.  Men heeft de afgelopen jaren vooral het netwerk geëxploiteerd en niet de gebruiker geserviced op nieuwe behoeftes en vraag. Het één laat het ander natuurlijk onverlet. Ik zou niet weten waarom KPN bijvoorbeeld niet iedereen een digitale brievenbus zou aanbieden waarin een groot deel van de nu nog grote stromen papieren post heel persoonlijk op de 'smartmob' afgeleverd kan worden (06 als digitale postbus), of waarom Nederlands grootste telecommer zelf geen OS onafhankelijke IM oplossing biedt voor bedrijven en communities.

KPN is de controle op de markt is kwijtgeraakt aan telefoonmerken en applicatiebouwers en zal nu met een (te?) grote achterstand de arpu+ markt moeten gaan heroveren. De vraag is echter niet uitsluitend wie het arpu bonnetje betaald maar hoe die marktconform tot stand komt. 

Ik heb  ook nooit begrepen waarom KPN Mobile drie business units (KPN netwerk)  retail (HI, Telfort, Symio) en  wholesale  (MVNE ) elkaar de tent laten uitvechten en daardoor  medeverantwoordelijk zijn voor de business-erosie die KPN ten deel valt. Geintegreerde marktbewerking ligt mijns inziens meer voor de hand. Ik krijg wel de indruk dat Ad Scheepbouwer  op het juiste moment het stokje heeft overgedaan aan de huidige topman Eelco Blok die de gemiste slag mag opvangen en zal proberen 'lean and mean' terug te slaan. Alhoewel dat laatste al een hele grote klus gaat worden.